Idealen werkelijkheid maken kan op zoveel manieren. Wat vooral belangrijk is, is dat het gesprek op gang komt. Makkelijker gezegd dan gedaan, want het gaat verder dan koetjes en kalfjes. Het is een stevig gesprek met diepgang. Waar begint zo’n gesprek nou beter dan aan tafel? Dan wordt het leuk en komt er ook nog eens lekker eten bij. Dat is het idee achter ons Ideale(n) Diner. We spreken initiatiefnemer Madelon over dit appetijtelijke idee.
Waar komt jouw liefde voor eten en koken eigenlijk vandaan?
“Het is er niet meteen met de paplepel ingegoten. Mijn ouders houden zeker van lekker eten, maar we waren destijds niet per se heel bourgondisch. Mijn stiefmoeder is dat wel. Zij houdt heel erg van koken en ook van andere keukens. Er kwamen ineens hele andere dingen op tafel, die ik helemaal niet gewend was. Mede door haar ben ik meer dingen gaan eten en is mijn smaak heel erg ontwikkeld. Toen is die liefde wel ontstaan.
“En de liefde voor koken komt ook al van lang geleden. Voor mij komen in koken heel veel dingen samen. Je kunt je creativiteit erin kwijt, maar ook andere mensen erg blij maken. Wat ik merk is: als je met elkaar eet, is dat echt even een moment. Even doornemen hoe je dag was, wat er leuk was, wat er minder goed ging. Samen eten geeft altijd ruimte voor een goed gesprek. En het helpt dan als het eten lekker is, want dan hoeft het daar niet over te gaan. Thuis wil ik dus ook altijd écht goed koken, omdat iedereen dan gaat zitten en denkt: oh lekker, we gaan eten. Dan heb je meteen veel meer ruimte voor het andere gesprek.”
Het is dus echt een moment voor ontspanning.
“Ja, en vooral ook een moment voor verbinding. Koken is iets dat je goed samen kunt doen. En wat ik ook leuk vind aan koken is het fysische aspect ervan. Hoe werkt het, wat gebeurt er, wat voor reactie krijg je? Toch ben ik niet zo van het heel precies koken. Met niets eigenlijk: ik houd van improviseren, ik vind het heel leuk om gewoon te kijken wat er is en daar iets van te maken. Die skill verder verbeteren en daar mensen blij mee maken, vind ik echt het allerleukst om te doen.”
Is dat ook iets dat je van je stiefmoeder hebt geleerd?
“Ik weet nog wel dat ze soms zei: ik heb eigenlijk niets in huis, maar ik ga wel even iets maken’. En dan kwam er daarna een maaltijd op tafel dat ik alleen maar kon denken ‘hóe heb jij dit gedaan, als er niets in huis was?’. Dan kun je echt goed koken, als je van niets iets kan maken.”
Hoe kwam jij erachter dat aan tafel het gesprek op gang komt?
“Door het veel te doen. Uit eten gaan, maar ook met vrienden afspreken om met elkaar te eten, dat schept een band. Kijk, iedereen moet eten. Maar als je dan toch moet, doe het dan ook goed. Je hoeft heus niet elke dag achttien gangen te eten, maar wel even een moment creëren. Maak er net even iets gezelligers van. Dan merk je dat je sneller diepgang krijgt. Het gerecht zelf kan ook al een ingang zijn: het roept nostalgie, warme gevoelens, herinneringen op. Het is altijd voer voor conversatie.
“Dat werkt ook als je bijvoorbeeld in je werk moeilijke groepen bij elkaar moet krijgen. Wij kregen bijvoorbeeld een keer de opdracht om mensen van de politie, gemeente en welzijnsorganisaties bij elkaar te brengen op inloopspreekuren. Toen hebben we gezegd: zorg gewoon dat er eten is. Dan wordt de drempel vanzelf lager om even binnen te lopen, want het hoeft dan niet meer apart in je schema: eten moet je toch.”
"Je voelt en ziet echt een verbondenheid en saamhorigheid. Zelfs mensen die hier vóór zo’n diner nooit mee bezig waren, zeggen ook: dit moet ik veel vaker doen.”
Wat was dan het moment dat je dacht: hé, hier moet ik iets mee?
“Vanaf de start van Firma Twist heb ik eigenlijk al gedacht: hier zit iets. Iets waar we een concept van kunnen maken. Omdat mensen, zeker in deze tijd, heel weinig tijd nemen om over hun ideaal na te denken, laat staan erover te praten met andere mensen. Dat hele gejaagde leven waar we met z’n allen in zitten… Het lijkt wel alsof het tempo dat we met z’n allen hebben bedacht, eigenlijk te snel is. Terwijl als het tempo lager ligt, je veel meer ruimte voelt voor creatief denken en andere ideeën krijgt. Het is juist fijn om even een rustpunt te hebben in de hectiek van het bestaan. Hectiek die ons iets oplevert, maar ook ten koste gaat van iets. Dat vind ik zelf echt een gemis.
“Dus ik voel de behoefte om een ander gesprek te voeren. En dat merkte ik ook in diners die ik had met vrienden. Het is fijn om af en toe wat diepgang te hebben, dat je net even een laag dieper komt. Dat initieerde – en initieer – ik dan ook vaak. Daar is ergens een zaadje geplant. Ik stelde mezelf als doel om in 2023 een ‘idealendiner’ te organiseren om daar met mensen over idealen te praten. Dat is gelukt én smaakte naar meer – zowel voor mij als voor de tafelgasten. Dat bevestigde voor mij: we hebben iets te pakken.”
Steekt er achter het Ideale(n) Diner dan ook een eigen ideaal?
“Mensen aan elkaar verbinden en met elkaar een gesprek laten voeren, op een ander niveau en met een andere uitkomst dan wanneer ze het zelf zouden doen. Het gaat voor mij echt om die verbinding, om stilstaan in het moment en nadenken over vragen als ‘waar sta ik eigenlijk voor?’, ‘wat vind ik nou echt belangrijk?’. Terug naar je eigen essentie, maar dan wel ten behoeve van het grotere geheel.”
“Idealisme kent heel veel vormen, die je samen nodig hebt. Dat vind ik dus ook leuk aan de Ideale(n) Diners, dat al die verschillende mensen bij elkaar komen en het op hun eigen manier doen.”
Inmiddels zijn we al een viertal Ideale(n) Diners verder. Hoe vind je zelf dat het gaat?
“De grap is: elke keer vind ik het weer spannend. Je denkt toch: alles moet precies goed zijn, het moet er mooi uitzien, het eten moet heel lekker zijn, het moet gezellig zijn en de mensen moeten een leuk gesprek kunnen hebben waar ze wat uithalen. De druk is in die zin hoog, want ik wil heel graag dat het lukt omdat ik zelf heel erg geloof in het concept. En tegelijkertijd denk ik elke keer na afloop: ja, we hebben écht iets te pakken hier. Dan voel ik weer helemaal die kriebels die ik aan het begin ook had.
Krijg je dat ook terug van de tafelgasten zelf?
“Ja, het is gewoon ongelooflijk wat het teweegbrengt. Het zet mensen écht aan tot nadenken en prikkelt hen om hun eigen beeld over idealen in te kleuren, ook in de context van werk. Zelfs in moeilijke omgevingen waar het niet vanzelfsprekend is dat je met idealen bezig bent, gewoon omdat declarabel zijn en geld verdienen nu eenmaal meer aan de orde van de dag is, heeft het effect. Juist daar is het toch nog veel fijner om te voelen: in mijn organisatie zijn er nog heel veel andere mensen die er ook zo instaan als ik. Je voelt en ziet daar ook echt een verbondenheid en saamhorigheid. Zelfs mensen die hier vóór zo’n diner nooit mee bezig waren, zeggen ook: dit moet ik veel vaker doen.”
Vasthouden dat momentum dus. Welke stappen wil je nu gaan zetten met het Diner?
“Sowieso het gewoon veel vaker doen! Ik zie ook wel voor me dat we Ideale(n) Diners rondom speciale dagen of thema’s organiseren. En wat me helemaal te gek lijkt, is om het bijvoorbeeld een keer op de Dam te doen. Of in een lege fabriekshal, meer als pop-up concept. Of dat we de langste tafel ooit maken, waar iedereen gewoon aan kan schuiven. Ook lijkt het me fijn om het concept te gebruiken om meer samenwerkingen tussen organisaties te bevorderen. Stel we zeggen: we doen dit op de Zuidas en nodigen dan van alle bedrijven die daar zitten mensen uit om met elkaar om tafel te gaan. Je kunt zoveel kanten op. Het is gewoon een heel mooi vehikel om eens een ander gesprek te voeren.”
Tijdens een Ideale(n) Diner vraag je tafelgasten wat voor idealist zij zijn. Wat voor idealist ben jij dan?
“Ik ben een realistische idealist. Ik ben heel pragmatisch. Ik zie snel waar het moet zijn, waar het heen moet, en bedenk dan ook: oké, hoe gaan we dat dan doen? Daarover nadenken hoort voor mij heel erg bij idealen realiseren. Ik denk aan iets wat Jan Rotmans zei: ideeën hebben we inmiddels wel genoeg, we hebben nu mensen nodig die iets gaan doen. Daar ben ik heel erg van.
“Idealisme kent heel veel vormen. En je hebt al die vormen samen nodig. Dat vind ik dus ook leuk aan de Ideale(n) Diners, dat al die verschillende mensen bij elkaar komen en het op hun eigen manier doen.”
“Samen eten, verbinding, bezinning – dat zijn allemaal dingen die in onze tradities en onze geschiedenis zitten. En dat zijn we ook ergens kwijtgeraakt. Als we dat terugbrengen, ervaren we ook meer zielsgeluk.”
Je bent ook bezig met de Ideale(n) Wandeling. Is dat weer een heel ander idee?
“Het is ook stilstaan bij je idealen, maar dan vanuit beweging. In beweging, in de buitenlucht zijn – liefst middenin de natuur – prikkelt op een andere manier je brein en geeft je andere ideeën. Ook hier kom je tot een beter gesprek, omdat je wandelend niet zo tegenover elkaar zit. Dus het is net als het Ideale(n) Diner verdiepender dan een gewoon gesprek, maar dan op een andere manier.”
Bij beide concepten werk je samen met Tim Vreugdenhil. Jullie hebben het samen ook wel over ‘zielsgeluk’.
“Iets wat we tegenwoordig veel zien, is dat mensen zichzelf een beetje ‘kwijt’ zijn. We hebben eigenlijk te veel van alles in deze tijd. En tegelijkertijd raken mensen van zichzelf en elkaar verwijderd. En dus in de knoop. Waarom denk je dat al die bewegingen over morele ambitie, maatschappelijk ondernemen, de menselijke revolutie ontstaan? We denken: wacht even, dit kan zo niet langer – maar wat dan wel? Naar die stem luisteren en daar tijd voor maken, is vaak moeilijk.
“Samen eten, verbinding, bezinning – dat zijn allemaal dingen die in onze tradities en onze geschiedenis zitten. En dat zijn we ook ergens kwijtgeraakt. Als we dat terugbrengen, ervaren we ook meer zielsgeluk. Daar geloof ik in. In een Ideale(n) Diner of Wandeling word je weer even herinnerd aan: wat zijn we aan het doen, hier op deze aardbol met elkaar. Want vrijwel iedereen heeft moeite om bij zichzelf te blijven.
Is dat ook de grotere impact die je met het Ideale(n) Diner hoopt te maken?
“Ja. Ik wil de mentale gezondheid van mensen verbeteren. Ik geloof echt dat dat kan. Natuurlijk is een diner of wandeling niet een oplossing voor alles, maar als we mensen een duwtje in de goede richting kunnen geven heeft dat al zoveel waarde. En als al die mensen die hun kracht dan weer vinden, die kracht ook inzetten om goede dingen te doen – dan hebben we echt iets moois te pakken. Dan creëren we echt beweging in de wereld.”
