Wie de A12 bezet, moet rekening houden met waterkanonnen en politiegeweld. Toch weerhoudt dat de bijna zeventigjarige Hans Schraven er niet van om zich met volle overgave mee te doen aan de acties van Extinction Rebellion. Ondertussen heeft hij zijn lichaam al bij meer dan dertig demonstraties in de strijd geworpen. Wij willen weten wat hem drijft om voor zijn idealen te strijden. Hoe blijf je op de been met zoveel weerstand? “We zijn al voorbij het point of no return. Maar dat betekent niet dat we ons daarbij neer moeten leggen.”
Voor dit interview bezoeken we Hans thuis. Samen met zijn vrouw Duetta woont hij al bijna twintig jaar in Gein, aan de rand van Amsterdam. Vanaf de bank wijst hij op het uitgestrekte polderlandschap achter het raam. Helemaal in de verte kunnen we Abcoude zien liggen. Hans wandelt er vaak met Sammie, de hond van zijn zoon. Gisteren heeft hij er nog een ijsvogeltje gespot. Er was een plan om hier een snelweg aan te leggen, maar tot grote opluchting van Hans is dit niet doorgegaan.
Met meer dan dertig demonstraties op je naam kunnen we zeggen dat je behoort tot een van de meer ervaren demonstranten. Wordt het er makkelijker op?
“Voor mij als witte, oude, cisgender heteroman is het sowieso makkelijker om te demonstreren. Ik hoef minder bang te zijn voor politiegeweld omdat dat statistisch meer voorkomt bij demonstranten van kleur. Volgens mij is dit een van de redenen dat XR behoorlijk wit is. Daarnaast ben ik gepensioneerd dus ik heb ook geen werkgever die er wat van zou kunnen vinden. Mijn buddy is bijvoorbeeld wel eens door haar werkgever aangesproken op haar deelname aan XR.”
Met acties zoals het bezetten van de snelweg willen jullie de overheid dwingen noodzakelijke maatregelen te nemen.
“Dat is niet het enige. XR strijdt tegen een falend overheidsbeleid ten opzichte van de klimaatcrisis, maar ook tegen het gehele systeem. Het kapitalisme ligt ten grondslag aan klimaatverandering. Onze planeet gaat ten koste van deze onophoudelijke economische groei. Als we zo doorgaan, stevenen we af op de zesde massa-uitsterving. Ondanks dat deze inconvenient truth massaal door wetenschappers wordt aangetoond, weigeren regeringen wereldwijd hier eerlijk over te zijn. Wij overtreden bewust de wet om hier aandacht voor te vragen. Van een overheid die als taak heeft haar burgers te beschermen, eisen wij dat ze de feiten onder ogen zien en deze existentiële bedreiging bestrijden met toepasselijk beleid. Zij moeten doen wat nodig is om biodiversiteitsverlies te stoppen en de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.”
Iedereen kan toch zelf beslissen om hun levensstijl te veranderen en zo minder bij te dragen aan klimaatverandering?
“Ik vind niet dat de verantwoordelijkheid voor de transitie bij het individu ligt. Het is ook niet effectief. Immers heeft overheidsbeleid vanwege de schaal een veel grotere impact dan een minderheid die stopt met vliegen en vlees eten. Deze verandering vereist een wereldwijde omwenteling. Ik vraag me af wat ik kan doen in de tussentijd? Vliegen doe ik niet en ik heb geen geld voor een elektrische auto. Wat heb ik wel? Ik heb een lijf en ik heb tijd. Die kan ik opofferen.”
“Van een overheid die als taak heeft haar burgers te beschermen, eisen wij dat ze de feiten onder ogen zien en deze existentiële bedreiging bestrijden met toepasselijk beleid.”
Voel je je nooit onveilig tijdens een demonstratie?
“Mocht ik me zo voelen, dan overleg ik met mijn buddy of we blijven of gaan. Je buddy is iemand waarmee je een duo vormt. Daardoor staat er nooit iemand alleen voor. En mocht je worden opgepakt en daardoor in de juridische problemen komen, dan staat XR voor je klaar om het allemaal te regelen. Het staat iedereen die meedoet aan de actie vrij om te vertrekken wanneer het je te veel wordt. Niemand dwingt je om over grenzen heen te gaan. Er zijn ook mensen die alleen broodjes smeren.”
Waar ligt jouw grens?
“Bij waterkanonnen en traangas. Beide heb ik meegemaakt in de jaren ‘70 toen ik demonstreerde tegen de sloop van woningen op de Nieuwmarkt. Zo’n waterstraal scheurt de kleren van je lijf. De politie kondigt aan wanneer ze welke repressiemiddelen gaan inzetten. Mijn buddy ontmoet ik altijd op het station, als we bijvoorbeeld in Den Haag moeten zijn. Vervolgens lopen we in een vreedzame stoet richting de A12. Als ik van alle kanten mensen zie aankomen met wie we samen dezelfde kant op willen, word ik altijd een beetje emotioneel.”
“Ik vind niet dat de verantwoordelijkheid voor de transitie bij het individu ligt.”
“Ik vind niet dat de verantwoordelijkheid voor de transitie bij het individu ligt.”
Wat hoop je voor de toekomst?
“Ik wil niet dat mijn kinderen later vragen: ‘waarom heb je niks gedaan?’. Zij zullen moeten leven met de gevolgen van de door ons veroorzaakte klimaatverandering. Al denk ik dat ze geluk hebben dat ze in het Westen wonen en niet in de landen waar de gevolgen vele malen groter zijn en de voorzieningen vele malen kleiner. Maar ongeacht waar je ter wereld woont: iedereen zal de gevolgen hiervan ondervinden. Om eerlijk te zijn geloof ik dat we eigenlijk al te laat zijn om klimaatverandering te stoppen. We zijn al voorbij het zogeheten point of no return waarop we onze maatregelen effect hadden kunnen hebben. Maar dat betekent niet dat we ons daarbij neer moeten leggen. Door te demonstreren laten we zien dat wij vinden dat het anders moet. Dat is minstens zo belangrijk.”
Tip van Twist
Wij geven onze idealisten graag antwoord op prangende vragen. Een tipje van de sluier. Stof tot nadenken. Iets waarmee zij weer even vooruit kunnen op het pad om van hun ideaal werkelijkheid te maken.
Hoe ga je om met online discussies en polarisatie?
Bedenk waar jij jouw online kanaal voor inzet, en voor wie. Wat is je intentie ermee? Is het een safe space voor gelijkgestemden, of juist een plek om samen met andersdenkenden een discussie te houden? Bepaal voor jezelf waar de grens ligt tussen vrijheid van meningsuiting en polarisatie en stel aan de hand daarvan richtlijnen op. Die kun je gebruiken om de discussie binnen bepaalde perken te houden. Houden mensen zich daar niet aan, dan heb je een gegronde reden om de opmerking of de persoon te verwijderen. Blijf binnen deze richtlijnen ook reageren op de reacties die je krijgt. Zo stimuleer je een open gesprek, terwijl je ook de veiligheid van je community waarborgt.
Communicatiestrateeg
